oefening door Tessa Stolze
Het zijn van een container
Als systemisch coach sta je in een unieke positie: je bent niet alleen getuige van de reis van de coachee, maar ook een gids en een space holder. Een mooie kwaliteit die je in dit werk kunt ontwikkelen, is het vermogen om een ‘container’ te zijn – een veilige, ruime plek waar de coachee kan onderzoeken, ervaren en groeien. Jouw aanwezigheid, houding en innerlijke ruimte bepalen hoeveel de coachee kan toestaan en verkennen. Een coachee kan namelijk nooit verder gaan dan de begeleider is gegaan.
Elke opstelling is een uitnodiging tot groei. De coachee wordt uitgenodigd om nieuwe perspectieven toe te laten, en om ruimte te maken voor wat eerder te groot of pijnlijk leek. Als begeleider ondersteun je dit proces door jouw grotere container te bieden. Dit betekent dat je een plek creëert waar angst en verlangen mogen bestaan, zonder oordeel en zonder druk. Jouw grotere container laat de coachee voelen dat er ruimte is voor expansie. Dat het veilig is om langs de randen van de patronen te kijken, en misschien zelfs om er een stap buiten te zetten.
Veel plezier met oefening ‘Verken je eigen container’.
Oefening: Verken je eigen container
Deze oefening helpt je om jouw innerlijke ruimte te onderzoeken en uit te breiden:
Wil jij leren hoe je jouw container verder vergroot? Sluit dan aan bij 1 van onze opleidingen of trainingen.
Door Eveline Meinster
Systemisch coachen is meer dan het toepassen van technieken en methodieken. Het is een ambacht dat ontstaat op het snijvlak van kunde en bewustzijn. Ambacht klinkt misschien voor sommigen ouderwets (het is overigens een prachtig oud woord) maar spreek het eens uit. Ervaar de zachtheid en kracht van dit woord.
Het Ambacht van Systemisch Coachen gaat o.a. om:
Het gaat om het beheersen van je kennis, kunde en ontwikkeling. Niet alleen boekenkennis maar ook inzicht en ervaringen die geleerd zijn tijdens het uitoefenen van het vak. Dan gaat het ook om het aankijken en insluiten van je eigen familiesysteem.
Waar persoonlijke thema’s van de coach nog geen plek hebben gekregen is de kans groot dat daar ook (nog) niet systemisch op begeleid kan worden.
Ambachtslieden leveren maatwerk. Creativiteit en originaliteit kenmerken het werk.
Systemisch gezien betekent dit voor mij het ‘niet weten’. Als ik zou weten wat er moet gebeuren dan is de kans groot dat ik het ga bedenken en is het nog maar de vraag of ik nog systemisch kan begeleiden en dienstbaar kan zijn aan het Veld. Je probeert niets te fixen, te sturen of te veroordelen maar biedt ruimte voor wat er wil ontstaan en gezien wil worden.
In dit ambacht maak je geen aanspraak op macht of eer. Het betekent dat de systemisch coach zich op een bescheiden en respectvolle manier opstelt tegenover de coachee en het systeem en een diep respect heeft voor de complexiteit en wijsheid hiervan.
Systemisch coachen heeft een belangrijk aspect dat vaak over het hoofd wordt gezien: zelfkennis. Het proces van systemische coaching is niet alleen afhankelijk van wat de coach in de systemische begeleiding uitvoert, maar vooral van wie de coach is en hoe hij/zij zich verhoudt tot het eigen familiesysteem.
Als coach ben je niet vrij van overtuigingen, emoties of onbewuste patronen. Deze kunnen je waarneming kleuren en je interactie met de coachee beïnvloeden. Door jezelf te kennen, leer je je eigen vooroordelen en valkuilen te herkennen. Dit maakt het mogelijk om werkelijk open te staan voor de ervaring van de ander c.q. het (familie)systeem.
Een coach die zichzelf kent, heeft minder de behoefte om zijn eigen ideeën, onzekerheden of controlebehoefte op de coachee te projecteren. Dit creëert een ruimte waarin de coachee écht kan zijn wie hij of zij is, zonder oordeel of richting van de coach.
Dit werk kan confronterend zijn, ook voor de coach. Coachees kunnen emoties, weerstand of zelfs kritiek uiten die bij de coach iets oproepen. Zelfkennis zorgt ervoor dat je deze momenten kunt benutten voor zelfreflectie in plaats van te reageren vanuit een verdedigingsmechanisme.
Je ontwikkeling als coach is een levenslang proces dat vraagt om moed en toewijding. Enkele belangrijke stappen hierbij zijn:
Regelmatig stilstaan bij je eigen gedrag, gedachten en gevoelens.
Sparren met collega-coaches helpt je om blinde vlekken te identificeren en nieuwe perspectieven te ontdekken.
Openstaan voor eerlijke feedback vereist kwetsbaarheid, maar het is een van de krachtigste manieren om inzicht te krijgen in jezelf.
Wanneer een coach zichzelf goed kent, verandert de interactie met de coachee in een natuurlijk proces. De coach heeft geen maskers nodig, geen vaste scripts, en vertrouwt op intuïtie en presence.
En last but not least, wees ‘lui’……
Als Systemisch Coach ben je niet leuk.
Dat interesseert je trouwens ook niet
Je bent ook niet op zoek naar erkenning, waardering of liefde bij je coachee of team
Je durft het zelf emotioneel aan te gaan en kent de pijnthema’s in je eigen familiesysteem
Je contracteert helder en werkt alleen als er een echte coachvraag is
Al je oordelen en gevoelens die je hebt benoem je, want objectief coachen sluit juist uit
Je durft te zeggen: “ik weet het even niet”
Je zoekt niet naar een oplossing, maar maakt alleen zichtbaar
Je werkt met het grote hart waarin je alles van jezelf en de ander insluit, want alles wat nodig is laat zich zien tussen jullie
Je durft de spiegel en het zwaard te hanteren want je bent dienend aan de ander en de ordening. Gewoon omdat dingen zo werken.
In ‘niet doen’ gebeurt alles…
Dit noemen wij professioneel Systemisch Coachen.
Geschreven door: Eveline Meinster
Mijn eerste innerlijke beweging als het spannend wordt, ken ik goed: het onderdrukken van mijn gevoel en ‘overleven’ door veel te denken. Als kind wilde ik mijn ouders niet belasten met mijn angst en verdriet. En daarmee splitste ik een deel van mijzelf af. Ik verloor een gedeelte van mijn eigenheid in een poging om angst en pijn te vermijden.
‘Ja hoor, het is wat het is, je kan het toch niet veranderen’, hoor ik mijn ouders nog zeggen. En hierin ben ik ze gevolgd, loyaal en vol liefde voor hen. ‘Papa, mama, door jullie hierin te volgen toon ik jullie mijn diepe liefde’.
Systemisch gezien sluit ik, door deze loyaliteit, ook iets in mijzelf buiten. Wat betekent het voor mij, als iets ‘is’, en ik verder ga zonder stil te staan wat het met mij doet? Bij ons thuis werd er niet over gevoel gesproken. En daardoor deed ik hart mijn best om ook niet te voelen. Door dit te doen, ben ik loyaal aan mijn systeem van herkomst.
Vanwege het Coronavirus zijn er ingrijpende, landelijke maatregelen genomen. Dit zorgt voor beperkingen in mijn dagelijkse doen en laten en raakt me in mijn vrijheidsbeleving. Het menselijk contact wordt ingeperkt. Het bezoek aan mijn moeder en tante in hun zorginstelling kan, maar wel onder allerlei voorwaarden. De anderhalve meter afstand en ga zo maar door. Het ‘nieuwe normaal’. Ik kan de maatregelen niet veranderen, het is wat het is. Maar wat ik wel kan, is stilstaan, in plaats van alsmaar doorgaan.
Dit betekent bewustwording van mijn gedrag, gevoel en gedachten. Hierbij zijn, voor mij, vier vragen helpend:
Mijn reactie staat niet in verhouding tot de situatie, waarom reageer ik zo?
Waar ken ik dit van, uit mijn geschiedenis?
Aan welk verlangen werd toen niet voldaan?
Hoe kan ik hier anders mee omgaan?
Deze vragen hebben mij (ter illustratie) ook geholpen in de volgende situatie:
Een paar weken geleden speelde er een ‘afwasmachinesituatie’ tussen mij en mijn man. Ik weet nog dat ik een soort van ‘afging’ omdat hij de avond ervoor was vergeten de afwasmachine aan te zetten. Stel je een behoorlijk gefrustreerde vrouw voor, en hoe deze vrouw dan uitvalt tegen een nietsvermoedende man.
Stilstaan en bewustwording:
De afwasmachine was niet aangezet, maar dat kan ik nu doen. Er is eigenlijk geen ‘probleem’. Ik voel me echter zeer gefrustreerd en heb dat ook duidelijk laten merken. Waarom deed ik dat en wat riep het bij mij op?
Als kind voelde ik mij vroeger niet gezien en gehoord, met als gevolg dat ik me ging terugtrekken. Uit contact met anderen door, bijvoorbeeld, een masker op te zetten. Ik durfde niet meer uit te reiken, bang om afgewezen te worden. Door dit te doen ben ik zelf gaan afwijzen. Daarnaast ben ik mijn gevoelens van boosheid en verdriet gaan onderdrukken. Dat kan ik nog steeds goed.
Dus werd mijn man een ouder die weer geen rekening met mij hield. In deze situatie was ik me bewust van mijn gedrag, overdracht, en kon hierdoor, in het hier en nu, zorgen voor mijzelf en de relatie met mijn man.
In de Transactionele Analyse (TA) wordt dit de Volwassen egotoestand genoemd. Eric Berne, de grondlegger van de TA, ontwikkelde het OVK-model, wat staat voor Ouder-Volwassene-Kind. In, vooral, het eerste jaar van mijn TA-opleiding heb ik geleerd en ervaren hoe dit model mij helpt mijn gedrag te begrijpen en te veranderen (dank Matti en Alice van de TA Academie). Deze egotoestanden zijn voor mij hulpbronnen.
Mijn Ouder egotoestand.
Ik denk, voel en gedraag me zoals ik gekopieerd heb van mijn ouderfiguren. De frustratie, dat er iets niet was gegaan zoals ik wilde, zorgde ervoor dat ik mijn man eens even goed ging vertellen wat hij verkeerd had gedaan en hoe het wel had gemoeten.
Mijn Volwassen egotoestand.
Ik denk, voel en reageer in het hier en nu.
In de eerder genoemde situatie realiseerde ik me dat mijn gedrag niet in verhouding stond tot de context en kon daardoor de situatie relativeren.
Mijn Kind egotoestand.
De boosheid en het verdriet dat er weer geen rekening met mij werd gehouden.
Dit zijn gevoelens die vragen om zorg en het verlangen om gezien te worden.
Deze egotoestand is ook een bron van vreugde. Mijn Kind kan ook dansen, zingen, tekenen, stoeien met mijn zoon enz. Hierdoor stroomt er een andere, lichtere energie door mij heen. Creativiteit krijgt volop ruimte waardoor nieuwe inspirerende ideeën worden geboren. Voor mij betekent dit evenwicht, waardoor ik me meer in balans voel.
Een nieuwe beweging is dat mijn gevoelens van angst, verdriet en boosheid er mogen zijn. Dit verandert “het is wat het is” in iets anders dan een dooddoener. Het betekent een Volwassen acceptatie van ‘het is wat het is’. Doe ik het anders dan mijn ouders? Ja, en het doet niets af van mijn liefde voor hen.
Het is onzin, zegt het verstand
Het is wat het is, zegt de liefde
Het is ongeluk, zegt de berekening
Het is alleen maar verdriet, zegt de angst
Het is uitzichtloos, zegt het inzicht
Het is wat het is, zegt de liefde
Het is belachelijk, zegt de trots
Het is lichtzinnigheid, zegt de voorzichtigheid
Het is onmogelijk, zegt de ervaring
Het is wat het is, zegt de liefde.
Erich Fried, vertaling van Remco Campert.