Korte weergave van het boek Verstoorde Velden
‘Waar het hart gesloten blijft, stagneert samenwerking. Waar echt contact ontstaat, komt energie vrij. Precies daar ligt de sleutel tot vitaliteit en groei.’
In Verstoorde velden nodigt je uit om voorbij de zichtbare werkelijkheid van organisaties en teams te kijken. Niet naar structuren, meer KPI’s of opnieuw het veranderen van werkprocessen, maar naar onderlinge relaties en patronen.
Organisaties zijn levende velden waarin alles met elkaar verbonden is—gedachten, emoties, overtuigingen en onbewuste patronen. Wat we vaak benoemen als ‘gedoe’ of ‘weerstand’, blijkt zelden te gaan over wat er aan de oppervlakte zichtbaar is. Het zijn signalen van een dieperliggende verstoring in het relationele c.q. menselijke weefsel van de organisatie of het team.
Voor managers, adviseurs en coaches ligt hier een belangrijke uitnodiging om scherper waar te nemen. Wat gebeurt er in de onderstroom? Waar wordt niet uitgesproken wat wel gevoeld wordt? En misschien nog belangrijker: wat is jouw eigen rol in dit veld?
Duurzame transitie begint niet bij functionele interventies gebaseerd op een model, maar allereerst bij aanwezigheid. Vertragen, dieper luisteren en werkelijk contact maken—met jezelf en de ander is niet alleen contact maken op een ander niveau maar geeft veel informatie over wat er speelt. Precies daar ontstaat ruimte voor herstel van vertrouwen, verbinding en eigenaarschap.
Een van de krachtigste inzichten uit het boek is dat menselijkheid geen ‘zachte factor’ is, maar een essentiële factor in succesvolle samenwerking en resultaten .
Verstoorde velden is geen klassiek managementboek, maar een uitnodiging tot bewust leiderschap. Voor iedereen die voelt dat er “meer speelt” in organisaties dan we kunnen meten—en die bereid is om dat ook werkelijk onder ogen te zien.
Wie zich herkent in deze kijk op organisaties, vindt in de workshop een waardevol vervolg. Daar is ruimte om stil te staan bij wat zich onder de oppervlakte afspeelt in teams en organisaties, en bij de rol van aanwezigheid, waarneming en echt contact. Zo ontstaat een verdiepend haakje van de inzichten uit het boek naar de dagelijkse praktijk.
De eerstvolgende tweedaagse workshop Verstoorde velden is op dinsdag 12 en woensdag 13 mei 2026. Locatie: Nieuwerkerk aan den IJssel.
Uit: Boek Verstoorde Velden (ingekorte versie)
‘Ik kan jullie vertellen over het goede in jezelf, maar niet over het kwade. Want het kwade is het goede, dat naar zichzelf hongert en dorst.’ – Kahlill Gibran
Je zult het vast herkennen: je voelt je lusteloos, passief en er komt weinig tot niets uit je handen. Je bent onrustig en loopt naar de kast voor troosteten. Of je kijkt urenlang filmpjes op social media. Je zit vast in een passieve houding, maar weet niet hoe je eruit moet komen.
Als je naar je eigen leven kijkt, weet je misschien dat je geleidelijk aan meer vanuit je hoofd bent gaan leven, materialistischer en oppervlakkiger bent geworden. Terwijl dat vroeger misschien niet het geval was. Je leest niet meer de boeken die je vroeger inspirerend vond en laat je grotendeels voeden door social media en televisie, wat kan leiden tot uitstelgedrag, slaapgebrek en afleiding van wat je voelt en ervaart. Dit is van grote invloed op de interpersoonlijke relaties. Deze observatie is misschien pijnlijk, net als de conclusie dat je ergens onderweg het contact met jezelf en je eigen spirit bent kwijtgeraakt.
Het kan ook zijn dat je juist enorm bezig bent met spiritualiteit en alle antwoorden op een hoger niveau zoekt: je maakt de ene na de andere innerlijke reis, al dan niet met behulp van ayahuasca om uiteindelijk tot het besef te komen dat – ongeacht waar je ook bent – de antwoorden te vinden zijn in je eigen leven en innerlijk. Je relaties zijn spiritueel van aard, maar ergens ontbreekt de realiteit van het hier-en-nu. Je verlangt naar een dieper, echt contact. Je doet je best om de negativiteit van de wereld te begrenzen en de vele prikkels buiten te houden. Werkgevers blijken voor de zoveelste keer onbetrouwbaar, en je hebt het gevoel dat ze niet echt zien wie je bent of wat je te bieden hebt.
Beide hierboven beschreven toestanden hebben met elkaar gemeen dat ze je weghalen uit het huidige moment, en daarmee uit je kracht, uit je eigen licht. Hierbij rijst de vraag die ik al eerder in dit boek stelde: wat is hier aan de hand, wat veroorzaakt deze disconnectie?
De leerweg terug naar onze innerlijke potentie, kracht en balans verloopt in stappen. Als eerste: onderzoek je passieve en reactieve (ego)gedragspatronen, onderzoek je schaduwdelen, heel de trauma’s uit je leven en je gezin van herkomst. Dit pad van persoonlijke ontwikkeling zorgt voor meer heelheid, rust, kracht en balans. Dit noemen we ‘thuiskomen bij jezelf’. En dit thuiskomen geldt voor iedereen, hoelang je mogelijk ook al dwaalt en zoekt.
De term ‘schaduwdelen’ komt van de Zwitserse psychiater Carl Gustav Jung. In ons onderbewuste liggen stukken van onszelf verborgen die afgewezen en onderdrukt zijn. Bijvoorbeeld lastige emoties, karaktereigenschappen die we niet fijn vinden, pijnlijke herinneringen, geheimen, dromen, verlangens en angsten. Kort gezegd: het zijn de minder fijne kanten van jezelf die je liever wegstopt.
We hebben allemaal lichte en donkere delen in ons. De belangrijkste staan hierna vermeld:
Lichte delen
| Liefde | Openheid |
| Empathie | Eerlijkheid |
| Vriendelijkheid | Verbinding |
| Vrede | Zelfbewustzijn |
| Vergevingsgezindheid | Trouw |
| Moed | Vreugde |
| Gulheid | Geduld |
| Dankbaarheid | Nederigheid |
| Dienstbaarheid | Veerkracht |
Donkere delen
| Woede en agressie | Schijnheiligheid |
| Jaloezie | Lust |
| Hebzucht | Vrees en onzekerheid |
| Trots en arrogantie | Oordelen |
| Controlezucht | Slachtofferschap |
| Luiheid of uitstelgedrag | Ontrouw |
| Wrok | Emotionele afstand |
| Narcisme | Verslavingen |
| Leugenachtigheid | Hypocrisie |
‘De enige reden om het kwaad te leren kennen, is te helen waar het kan. En genezing – heling – is het resultaat van liefde. Het is wat liefde doet.’ – M. Scott Peck M.D.
‘Het kwaad’ heeft vele namen. Tradities en culturen geven er wereldwijd andere benamingen aan. Bijvoorbeeld goenagoena in Indonesië, djinn in de Arabische cultuur, een archont, satan of duivel in de christelijke traditie. Het laat zich niet altijd groots en gewelddadig zien, integendeel. Vaak werkt het stil, verleidelijk, slim verpakt in keuzes en de wijze waarop we naar onszelf en anderen kijken.
De essentie is niet per se haat of vernietiging, maar ontmenselijking. Het moment waarop we de ander niet langer als een mens zien maar als object, als bedreiging, als nummer.
En wanneer we onszelf verliezen in macht en onverschilligheid.
Deze donkere kracht zit niet alleen in individuen, maar ook in financiële systemen die uitbuiting normaliseren, in algoritmes die discrimineren, in organisaties die misstanden verdoezelen om hun imago te beschermen. Onrechtvaardige behandeling van ouders in de toeslagenaffaire, misstanden bij gaswinning in Groningen. Enzovoort. Zo zijn er vele misstanden aan te wijzen waarbij we ons kunnen afvragen: hoe heeft dit kunnen gebeuren? Het meest verraderlijke kwaad zit verstopt in ‘normaal’ gedrag. Als je op de werking van het kwaad let, ga je het overal zien.
De oude bijgebouwen op het terrein werden gesloopt. In mijn eerste jaar als jonge en nog onervaren veiligheidskundig adviseur liep ik een bijgebouw binnen om te kijken hoe de werkzaamheden werden uitgevoerd. In de kelder stond ik tot mijn enkels in het weggehaalde isolatiemateriaal. De sloopwerkzaamheden werden verricht zonder enige vorm van adembescherming. Toen ik de verantwoordelijke partijen op de hoogte bracht en de directeur een brief stuurde, schreef hij terug: De sloopwerkzaamheden op het terrein zijn volgens de wettelijke regels en procedures verlopen. Het isolatiemateriaal bleek na onderzoek bruine asbest te zijn, zeer gevaarlijk voor de gezondheid.
In Verstoorde Velden onderzoekt Peter Henneveld hoe zichtbare en onzichtbare krachten doorwerken in mensen, teams en organisaties. Aan de hand van indringende voorbeelden en systemische inzichten laat hij zien hoe spirituele krachtvelden invloed hebben op gedrag, keuzes en collectieve dynamiek. Het boek nodigt uit om met meer bewustzijn te kijken naar wat zich onder de oppervlakte afspeelt.
Wil je niet alleen lezen over spirituele krachtvelden, maar ook leren hoe je ze in de praktijk kunt herkennen? In de workshop Verstoorde Velden ga je verdiepend aan de slag met de onderstroom in organisaties en teams. Je ontdekt hoe verstorende dynamieken werken, hoe ze zichtbaar worden in gedrag en systemen, en hoe meer bewustzijn kan bijdragen aan heling, verbinding en verandering.
Bron: Boek Verstoorde Velden, P. Henneveld, Uitgeverij Paris Books
Tijdens mijn opleiding bedrijfskunde leerde ik het volgende:
Een organisatie is een samenwerkingsverband van mensen die gezamenlijke doelen nastreven door middel van een bepaalde structuur en coördinatie van activiteiten. Ze hebben vaak een duidelijke structuur, met regels en hiërarchie. Daarnaast is er een cultuur die staat voor het geheel aan gedeelde waarden, normen, overtuigingen en gedragingen binnen een organisatie. Die cultuur bepaalt hoe mensen met elkaar samenwerken, hoe beslissingen worden genomen en hoe een organisatie omgaat met verandering.
Mij lijkt dat deze standaarddefinitie is bedacht door iemand die leeft in een uniforme, overzichtelijke, rationele wereld, waarin we allemaal precies weten wat we bedoelen met ‘structuur’ en ‘cultuur’. Alsof ‘thee’ maar één smaak heeft, terwijl er veertien hoofdsoorten en vele variaties zijn.
Ik heb zelf jarenlang in de Arbowereld gewerkt. Wij ontwierpen veel arbozorgsystemen, een soort dynamisch auditsysteem waarbij intrinsieke verbeteracties geborgd werden in beleid, overleg, samenwerking, voorlichting en communicatie. Er waren bij mijn klanten, naast de arbozorgsystemen, ook kwaliteits-, hrm-, milieu-, inkoop- en onderhoudszorgsystemen. Letterlijk kasten vol. Hele afdelingen moesten de uitvoering controleren, nieuwe wetgeving bijhouden en advies geven. In die tijd dacht ik weleens: gooi al die plannen bij elkaar op de binnenplaats en steek ze in de fik; gewoon opnieuw beginnen en alles simpel houden. De kosten en energie van al die plannen maken en bijhouden zijn ongekend. De papieren werkelijkheid van plannen werd vaak verward met de dagelijkse realiteit, en dat is best angstaanjagend. Ik had collega-adviseurs die heel boos konden worden als ‘ze’ niet deden wat zij op papier hadden gezet. Dat zij zelf de bron van de bureaucratische hel waren, konden ze niet zien.
Wat ik miste in de managementboeken en waar ik steeds meer achter kwam, is dat bezieling en verbinding tussen mensen samenhangen met de mate waarin zij hun hart durven en kunnen openen. Zonder dát zijn samenwerking, goede communicatie en uiteindelijk mooie resultaten niet mogelijk.
‘Bedrijven gaan failliet: 5 procent door slechte communicatie, 25 procent door gebrek aan samenwerking en 70 procent door het ontbreken van bezieling.’ – Paul de Chauvigny de Blot, hoogleraar Business Spiritualiteit Nyenrode (2006-2019)
Een organisatie zie ik als een organisch, dynamisch en levend collectief systeem of veld. Onderlinge relaties, een goede structuur en kwaliteiten van mensen zijn bepalend voor een gezonde collectieve kracht en natuurlijke groei. Alle organisaties of teams hebben een kern die je de ziel kunt noemen. Deze kan gezond, kwakkelend of ziek zijn. Een organisatie is ook een open systeem dat verbonden is met andere systemen erbuiten: denk aan klanten, cliënten, markten, concurrenten, technische ontwikkelingen, landen, steden en wetgeving. Het is een collectief veld waarin (on)gezonde systemische patronen inwerken op individuele mindset, waarneming, emoties, keuzes en gedrag. Een veld dat lerende is of hierin gestagneerd is. Overdracht en karmische patronen (buiten tijd en ruimte) geven aan dat nog ‘iets’ rechtgezet of geheeld moet worden. Dit laatste gaat voorbij aan wat we met onze fysieke zintuigen kunnen waarnemen. Leden van een systeem representeren zich in hun waarneming, lichaam, geest en denken, binnen het totale systeem waartoe ze behoren. Dit energieveld is complex. Soms bezield, bewust en intelligent, met een bepaalde kracht die daarachter schuilt. Dit noemen we ‘spirit’.
In mijn optiek gaat het bij het ontwikkelen van een organisatie om het ontwikkelen van zijnskwaliteit. En die is altijd verbonden met het hart – de tegenhanger van het functionele of mechanische kijken en denken met dominante, leidende procedures en regels waarop afwijkingen niet zijn toegestaan.
‘Waar veel regels en procedures zijn, is weinig ruimte om goed te kunnen samenwerken.’
De meeste geschreven en ongeschreven regels zijn dan ook onzinnig. Het bijzondere is dat niemand binnen het systeem dit opvalt. Alleen als je van buiten naar binnen kijkt, kun je het zien.
Bij een gemeente waar ik werkte, was ik verplicht iedere ochtend en middag mijn stempelkaart in de prikklok te stoppen. Een groen stempel betekende dat ik die dag voldoende uren aanwezig was geweest. Een rood stempel hield in dat ik te weinig uren had gemaakt. Degene die dit had bedacht, vond aanwezigheid belangrijker dan het leveren van goed werk. Mijn collega tegenover mij functioneerde niet naar behoren en bracht zijn laatste jaren door met volstrekt zinloze werkzaamheden. Maar zijn stempelkaart kleurde altijd groen.
Deze passage is een uitnodiging om anders te leren kijken naar organisaties: niet alleen via structuur, regels en cultuur, maar ook via de onderstroom van verbinding, bezieling en systemische patronen. Wil je hier meer over lezen? Bestel dan het boek Verstoorde Velden van Peter Henneveld.
Wil je niet alleen lezen over de onderstroom in organisaties en teams, maar deze ook zelf leren herkennen en begrijpen? In de workshop Verstoorde Velden ga je verdiepend aan de slag met de onzichtbare dynamieken die samenwerking, vertrouwen en vitaliteit beïnvloeden. Je leert signalen van verstoorde velden waarnemen en krijgt meer inzicht in de systemische patronen die onder gedrag en communicatie liggen. Een waardevolle stap voor wie organisaties, teams en leiderschap op een diepere laag wil leren begrijpen.
‘Je hebt eerst stil te staan om je bewust te worden van je plek.’
In systemisch werk – of het nu gaat om opstellingen, begeleiding van teams en organisaties of individuele begeleiding – zijn beweging en stilstaan twee belangrijke polariteiten.
Bewegen staat voor verandering en voorwaarts gaan. Het gaat over nieuwe perspectieven, het doorbreken van patronen, en het in beweging zetten van vastgelopen systemen. In een opstelling zie je dit o.a. terug als mensen op hun eigen plek gaan staan in het systeem. Deze beweging zorgt ervoor dat de liefdesenergie weer kan gaan stromen en er ruimte ontstaat voor groei en ontwikkeling.
Stilstaan is reflectie, erkenning en integratie. Het is het moment waarop het systeem van de leden tot rust komt, inzichten indalen, en emoties er mogen zijn. Stilstaan biedt ruimte om te voelen, en te erkennen wat er is. Zonder stilstand kan de beweging tenietgedaan worden.
Stilstaan kan ook betekenen dat iets vastzit en dat er beweging nodig is terwijl beweging dan juist weer kan betekenen dat er iets aandacht vraagt om stil te mogen staan (bijv. balans of plek).
Als begeleider werk je bewust met deze polariteiten. Je neemt waar wanneer een systeem vastzit (bijv. door angst, loyaliteit of trauma) of juist te veel in beweging is (bijv. door vluchtgedrag of ontkenning).
In systemisch werk gaat het niet om kiezen tussen bewegen of stilstaan, maar om de beweging tussen beide te volgen.
Wat doe jij liever: bewegen of stilstaan?
Kies een thema wat je momenteel bezighoudt (bijv. familie, werk, relaties, vriendschappen, enz.)
Reflectievragen:
Heb je een vraag over de oefening? Neem gerust contact met ons op.
Ben je benieuwd naar systemisch werk? Neem dan eens een kijkje bij onze opleiding.
Een man en zijn zoon lopen in het bos, plotseling struikelt de jongen en omdat hij een scherpe pijn voelt roept hij: “Ahhhh”. Verrast hoort hij een stem vanuit de bergen die “Ahhhh” roept. Vol nieuwsgierigheid roept hij: “Wie ben jij?”, maar het enige antwoord dat hij terugkrijgt is: “Wie ben jij?”. Hij wordt kwaad en hij roept: “Je bent een lafaard!”, waarop de stem antwoordt: “Je bent een lafaard!”. Daarop kijkt de jongen naar zijn vader en vraagt: “Papa, wat gebeurt hier?”.
De man antwoordt: “Zoon, let op!” en hij roept vervolgens: “Ik bewonder jou!”. De stem antwoordt: “Ik bewonder jou!”. De vader roept: “Jij bent prachtig!” en de stem antwoordt: “Jij bent prachtig!”. De jongen is verbaasd, maar begrijpt nog steeds niet wat er aan de hand is.
Daarop legt de vader uit: “De mensen noemen dit ECHO, maar in feite is dit het LEVEN! Het leven geeft je altijd terug wat jij erin binnen brengt. Het leven is een spiegel van jouw handelingen. Als je meer liefde wilt, geef dan meer liefde! Wil je meer vriendelijkheid, geef dan meer vriendelijkheid! Als je begrip en respect wenst, geef dan begrip en respect. Wil je dat mensen geduldig en respectvol met je omgaan, geef hen dan geduld en respect! Deze natuurwet gaat op voor elk aspect van ons leven.”
Het leven geeft je altijd terug wat jij erin brengt, het is geen toeval, maar een spiegel van jouw eigen handelingen.
Bron: Gerarduskalender 2023, d.d. maandag 9 oktober 2023
In het leven komen we allemaal tegenslagen tegen. Soms zijn deze tegenslagen van tijdelijke aard, maar voor anderen worden ze een constante metgezel in de vorm van chronische klachten of ziekten. Het omarmen van deze uitdagingen kan een ware test zijn. Vanuit een systemische kijk op het leven kunnen we leren hoe we "ja" kunnen zeggen tegen zelfs de meest moeilijke omstandigheden.
Leven gaat over het omarmen van alles wat het met zich meebrengt, inclusief de pijn en de tegenslagen. Een 'nee' tegen ziekte is eigenlijk een 'nee' tegen het leven zelf. Het verzet tegen klachten kost een enorme hoeveelheid energie, een waardevol bezit dat we juist zo hard nodig hebben wanneer we ziek zijn.
Wanneer je 'ja' zegt tegen ziekte, betekent dit niet dat je je overgeeft aan passiviteit of berusting. Het betekent eerder dat je erkent wat er is, zonder te vechten tegen de realiteit. Het is een daad van zelfcompassie en acceptatie, waarbij je je beperkte energie kunt besteden aan de dingen die echt belangrijk voor je zijn.
Het aanvaarden van de situatie kan een bevrijdende ervaring zijn. Het stelt je in staat om los te komen van de constante strijd en stress die gepaard gaat met het ontkennen van de realiteit. In plaats daarvan kun je je richten op manieren om je welzijn te bevorderen binnen de grenzen van je omstandigheden.
Het is belangrijk om te beseffen dat het omarmen van je ziekte geen zwakte is, maar eerder een teken van moed en veerkracht. Het vraagt om zelfcompassie en vriendelijkheid naar jezelf, zelfs op de moeilijkste momenten. Door 'ja' te zeggen tegen je klachten, geef je jezelf de ruimte om te groeien en te bloeien, ondanks de uitdagingen die je tegenkomt.
Dus laten we, in plaats van te vechten tegen ziekte, ervoor kiezen om ermee in het reine te komen. Laten we 'ja' zeggen tegen alles wat het leven ons te bieden heeft, zelfs als dat betekent dat we leven met pijn en ongemak. Want in die acceptatie vinden we de ware essentie van leven en de mogelijkheid om te gedijen, ongeacht de omstandigheden.
Als je klaar bent om je vaardigheden als systemisch begeleider naar een hoger niveau te tillen en een diepgaand begrip te ontwikkelen van het begeleiden bij gezondheid en ziekte, zeg dan 'Ja' tegen onze nieuwe 3-daagse training 'Systemisch begeleiden bij gezondheid en ziekte'. Samen kunnen we een verschil maken in het leven van degenen die worstelen met chronische klachten en hen helpen om een weg te vinden naar acceptatie, welzijn en veerkracht.
Lang, lang geleden waren er geen zon, geen maan en geen aarde. Alleen het Begin was er. Het was er, maar zonder licht, gehuld in duisternis, koude en eenzaamheid. En omdat er geen licht was, was er ook nog geen dag en het Begin wist nog niets over de tijd, of het lang of kort was geweest dat zij al bestond.
En zo ontstond het moment waarin de eenzaamheid van het Begin zo groot werd dat het haar begon te kwellen en er een wens in haar wakker werd. Een wens naar iets waarvan zij zelf nog niet wist wat het was. Misschien, wie weet, wenste het Begin dat het niet meer bleef zoals het was.
De Goden hadden medelijden met het Begin en besloten haar te helpen. En zo omhulden zij haar met hun aandacht en liefde. Het Begin voelde zich omhult, aangeraakt en door het geraakt zijn voelde ze iets in het diepst van zichzelf.
Iets warms en geheimzinnigs lag nu in het diepst van het Begin. Dit iets begon te groeien en zich te bewegen. Het begon steeds groter en groter te worden. En vanaf die gewaarwording voelde het Begin zich blij en verwachtingsvol. Ze begon te gloeien van vreugde. Nog wist zij niet wat het was wat in haar groeide, maar zij vertrouwde er op dat het goed was. Zij had het tenslotte van de Goden als geschenk gekregen en daarom verzorgde zij dat geheimzinnige iets met het beste wat zij in zichzelf had en omhulde het ook met alles wat haar eigen was.
Tijd verliep…..Tijd die nog geen tijd zou kunnen worden genoemd zoals wij die kennen.
Het Begin, die groot en warm was geworden, voelde dat er iets nieuws moest gebeuren. Geboorte naderde, wat binnen was, wilde naar buiten. En langzaam opende het Begin zich. Dat wat naar buiten wilde duwde en duwde en het Begin perste, steunde en kreunde totdat het wonder gebeurde. Er schoot iets uit haar tevoorschijn, iets gloeiends, iets warms. Het Begin had geen gelegenheid om te kijken wat er geboren was, want opnieuw kondigde er zich iets aan en het duwde en zij steunde en kreunde totdat ook dat uit haar glipte.
Eenmaal buiten, los van haar, zweefde het weg in de duisternis en volgende het spoor van licht van de eerste geborene. Met grote behendigheid ving ze ‘t licht op die de lichtende gloeiende eerstgeborene uitstraalde, was als spiegel en beleefde zich als Maan. Zij voelde het gloeiend verlangen van de eerst geborene, en beleefde haar als Zon.
Maan die nu glorierijk het licht naar Zon terug straalde, keek met verbazing om zich heen. Haar terugkaatsende stralen verlichte de donkere mantel van duisternis en ze koesterde zich in het licht en warmte van de stralende Zon. Zon steeg verder omhoog om de duisternis verder te onthullen en zag het Begin.
Met hun mantel van licht omsloten Zon en Maan hun Moeder, in een dankbare en liefdevolle vereniging. Dankbaarheid, die van de één naar de ander uitging. ‘Dank je, dat ons gedragen hebt’, zeiden Zon en Maan tegen het Begin. ‘Dank je, dat jullie mij veranderd hebben’, antwoordde Moeder Aarde die het Begin was geweest.
Daarna steeg Zon verder omhoog om de dag te verkondigen, terwijl Maan op de achtergrond bleef om de nacht te verzorgen en zo ontstond uit de eeuwigheid de tijd. Met z’n drieën hielpen ze, licht en duisternis, water en wind, plant en dier, vrouw en man te verschijnen en gaven hen steeds weer de mogelijkheid van een nieuw begin.
En alles wat toen op aarde leefde, wist dat het deel nam aan het leven van Moeder Aarde en dat alles een stukje Zon en Maan in zich droeg. Maar tijd ontwikkelde zich verder en de mens vergat wat zijn oorsprong en wieg was geweest.
Door wijsheid van Goden ontstond er een scheiding tussen mens en natuur. In de loop van de tijd kon de mens niet meer begrijpen welke taal Moeder Aarde, Zon en Maan, dieren en planten spraken. Vrijheid, alleen zijn en verantwoordelijkheid waren aan de mens gegeven.
En enthousiast over zijn vrijheid ging de mens steeds verder weg van zijn oorspronkelijke ongeborenheid en onsterfelijkheid totdat hij zijn thuis vergeten was en ook niet meer naar de weg terug zocht.
Ook Moeder Aarde, Zon en Maan leken nu uiterlijk van elkaar gescheiden. Niemand wist meer dat ze eens een geheel waren geweest. Maar in wezen zijn ze verbonden en bij elkaar, dit weten ligt in de diepe plooien van het hart van de mens verborgen. Daar leven ze innig met elkaar verweven, zoals dag en nacht, zoals vreugde en leed, zoals lachen en huilen en zoals liefde en smart, zoals leven en dood….En ze wachten tot de mens hen in zichzelf ontdekt en tot geboorte, tot nieuw leven, brengt.
De sterren vertellen er over, de planten weten het en de dieren zouden het kunnen zeggen als zij mochten spreken.
Alleen de mens is het Begin vergeten.
Bron: Levende Sprookjes, Stichting de Levensboom
Als je deze oefening gaat doen, voel dan wat het beste bij jou past:
Dit kan van alles zijn: je familie, relatie, vitaliteit/gezondheid, werk, hobby’s, vriendenkring, leren, financiën, enz.
Als je deze helder hebt, ga dan in gedachten terug naar het jaar 2023.
Visualiseer, teken, schrijf, o.i.d. wat jij zou willen veranderen in het door jou gekozen levensgebied.
Maak daarna twee vloerankers met een woord die staat voor het levensgebied en de verandering (bijvoorbeeld op een a4 papier).
Ga eerst op het levensgebied staan, daarna op de verandering en daarna weer op het levensgebied.
Als dit iets is wat je wilt veranderen, geef dan eens een paar dagen bewust aandacht aan het woord dat staat voor de verandering en groei.
Tijdens mijn eerste ochtendwandeling in Groenland merk ik dat er geen ontkomen aan is, ik ga mezelf hier tegenkomen.
“Hallo, dit wilde je toch?” zegt een stemmetje in me. Met een zucht ga ik zitten op een rots.
De stilte is magistraal, alleen de wind en het schuren van mijn jas is hoorbaar.
Alles wat ik denk, voel of doe wordt uitvergroot, alsof er een dia op een witte muur wordt geprojecteerd. Afleidingen, mensen, “daar en dan” zijn er tijdens deze vroege ochtendwandeling niet.
Ik weet dat het vroeg is door mijn horloge, ‘s nachts blijft het namelijk licht. De midzomernachten van Groenland……
Het is: 'ik, die kei, deze heuvel, de koude wind en de uitgestrekte vlakte’.
In deze stilte worden relaties zichtbaar, vooral die met mezelf.
Ik 'zie', voel mijn magische gedachten en wil me ook hier aanpassen, sterk zijn merk ik. En ja, die beweging ken ik maar al te goed. Mijn moeder is ook hier bij me, “hou vol, iedereen is wel eens moe” hoor ik haar zeggen. Wat heeft ze me dit principe voorgeleefd als kind van de oorlogsjaren!
De achterkant van deze kwaliteit ken ik ook. Te hard werken, mezelf daarin verliezen om mijn onmacht en eenzaamheid niet te hoeven voelen.
Dit land spiegelt mijn familiedynamieken. Ik leef hier in een “landschapsopstelling”
Er is steeds meer contact met hier en nu.
Het lijkt alsof de bergen leven en de kleine vogel die me volgt heeft ook iets te zeggen.
Dit is intenser waarnemen of zijn dan ik me ooit kan herinneren. Ja, de bergen in Oostenrijk of een mooie zonsondergang in Afrika komen in de buurt maar de werking van deze stilte is overdonderend.
Ze zeggen dat in deze vallei de oudste aardkorst ter wereld is. Zou dat ook invloed hebben?
Het is dansen tussen angst en vertrouwen.
Ik loop via een steil pad een berg op. 'Ben ik straks niet te laat voor het ontbijt?', “Zou die ijsbeer van gisteren straks voor mijn neus staan?' 'en “Hoe zou het zijn als dit mijn laatste kwartier op aarde was?'
Ik besef plots dat ik helemaal niets in te brengen heb. Dit ruige, schitterende land met zijn meedogenloze kou, het scherpe licht en donkerte maakt dat je wel moét buigen. Leven en dood liggen hier dicht bij elkaar. Om hier te kunnen overleven dien je de wetten van de seizoenen te volgen. En bij die gedachte stap ik bijna op een wit stuk bot van een muskusos. “zie je wel, dit klopt!”.
Bij de mensen uit Groenland stroomt het oer gevoel van buigen en respect voor de aarde nog door hun bloed. Ze geloven niet in engelen maar des te meer eren ze hun voorouders.
Contact met anderen, en dit heb ik ook mogen ervaren, komt rechtstreeks van uit het hart. Tijdens de hug sniffen ze. Er wordt gezegd dat Eskimo’s hiermee je ziel en emoties ruiken. Da’s nog eens contact maken!
Ze brengen de stilte en hun glimlach mee in de ontmoeting.
Groenland is het enige land dat nog nooit oorlog heeft gekend. Ik vermoed dat dit in de ziel van deze mensen zit. Ondanks de missionarissen, Denen, IJslanders, Noren (en ja ook de Hollanders) is de puurheid van hun achtergrond voelbaar.
Ik realiseer me plots dat mijn voorouders misschien ook uit winstbejag op hun walvissen hebben gejaagd.
Zou dit nog een systemisch “dingetje” zijn?
Die middag is er een ceremonie om onze voorouders te eren. “Ze geven ons kracht & inspiratie” wordt gezegd.
Dat is voor mij voelbaar.
“We kunnen onze overledenen niet begraven omdat de grond te hard is. Daarom leggen we stenen op en om het dode lichaam. De dieren nemen de spirit van onze voorouders op. Als de dieren doodgaan nemen de planten de spirit van onze dierbaren op. Wanneer de planten sterven dan nemen de rotsen de spirit van onze voorouders op.
Daarom geloven we dat de wijsheid, liefde en kracht van onze voorouders voortleeft in de rotsen en de bergen”
Angaangaq Angakkorsuaq, sjamaan uit Groenland
Lees deze meditatie eerst door.
Plaats een stuk fruit in het midden van een ruimte waar jij alleen kan zijn (zonder verstoringen van buitenaf).
Maak een holding space.
Ga zitten op een manier die fijn is voor jou met je beide voeten op de grond. Je handen liggen losjes op je schoot. Sluit je ogen en voel hoe je hier nu zit. Adem een aantal keer in en uit, op een manier die prettig is voor jou.
Open dan rustig je ogen en kijk in stilte naar het fruit. Welke kleur(en) zie je, welke vorm heeft het, hoe ziet het er van binnen uit, wat valt je misschien nog meer op?
Als je goed gekeken hebt naar het fruit, kan je je ogen weer sluiten.
Ga nu stap voor stap na, vanaf het moment van ontstaan tot nu, wie en wat er voor nodig is geweest om dit fruit bij jou te laten zijn en geef elke stap, in jezelf, een glimlach van dank.
Als je zover bent, dan doe je weer rustig je ogen open. Kijk nog even in stilte naar het fruit. Merk op hoe je ernaar keek toen de oefening begon en hoe je er nu naar kijkt ...
(Bron: boek Stilte Flipover).
